तिहार नजिकिएसँगै माटाका पाला बनाउन कुमाले समुदायलाई भ्याइनभ्याइ

687 Shares

काठमाडौं । नेपालीहरूको दोस्रो ठूलो पर्व तिहार नजिकिएसँगै भक्तपुरका कुमाले समुदायलाई माटाका पाला तथा अन्य सामग्री बनाउन भ्याइनभ्याइ भएको छ। तिहारमा दीप प्रज्वलनका लागि आवश्यक पर्ने पाला, दियो तथा माटाका भाँडाको माग बढ्न थालेपछि प्रजापति समुदायका कुमालेहरू उत्पादनमा व्यस्त भएका हुन्।

भक्तपुर र मध्यपुरथिमिका विभिन्न स्थानमा रहेका माटाका भाँडा बनाउने परिवार अहिले बिहानदेखि साँझसम्म पाला बनाउने, सुकाउने, रङ लगाउने तथा आगोमा पोलेर बजार पठाउने काममा जुटेका छन्।

तिहारलाई उज्यालोको पर्वका रूपमा मनाइने भएकाले यस समयमा माटाका पालाको माग अत्यधिक बढ्ने गरेको व्यवसायीहरू बताउँछन्। सामान्य समयमा दैनिक दुई दर्जन पाला बिक्री गर्नसमेत कठिन हुने भए पनि तिहारको समयमा एकै जना व्यवसायीले हजारौँ पाला बिक्री गर्ने गरेका छन्।

तर यस वर्ष मागअनुसार पाला उत्पादन गर्न कठिन भइरहेको कुमाले समुदायको भनाइ छ। विशेषगरी पाला बनाउन आवश्यक पर्ने उपयुक्त माटोको अभाव र माटाका सामग्री पोल्न पर्याप्त स्थान नहुँदा उत्पादनमा समस्या देखिएको छ।

स्थानीय व्यवसायी सुमित्रा प्रजापतिका अनुसार तीव्र सहरीकरण र जग्गा प्लटिङका कारण माटोका भाँडा बनाउने परम्परागत पेसा संकटमा पर्दै गएको छ। माटोको अभावसँगै भाँडा पोल्ने स्थानसमेत पाउन कठिन हुँदै गएको उनको भनाइ छ।

भक्तपुरमा तयार गरिएका पाला काठमाडौं उपत्यकासहित उपत्यकाबाहिरका विभिन्न जिल्लामा समेत लोकप्रिय छन्। मौलिक गुणस्तरका कारण काभ्रे, सिन्धुपाल्चोक, पोखरा, धरानलगायत स्थानबाट समेत ग्राहक पाला खरिद गर्न भक्तपुर पुग्ने गरेका छन्।

परम्परागत पेसा संरक्षणमा चुनौती

आधुनिक प्रविधि र सहरीकरणको विस्तारसँगै माटाका भाँडा बनाउने परम्परागत पेसामा संलग्न परिवारले विभिन्न चुनौती सामना गरिरहेका छन्। नयाँ पुस्ता अन्य पेसातर्फ आकर्षित भइरहेका बेला कुमाले समुदायका पुराना पुस्ताले भने पुर्ख्यौली सीप र संस्कृतिलाई निरन्तरता दिँदै आएका छन्।

तिहारमा माटाका पाला प्रयोग गर्ने परम्पराले कुमाले समुदायको आम्दानीमा समेत महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्‍याउँदै आएको छ। त्यसैले यो पेसाको संरक्षण र प्रवर्द्धनका लागि आवश्यक माटो तथा उत्पादनस्थलको व्यवस्थापन गर्नुपर्ने व्यवसायीहरूको भनाइ छ।

तिहारको आगमनसँगै भक्तपुरका कुमाले बस्तीमा देखिएको व्यस्तताले नेपाली मौलिक कला, सीप र परम्पराको महत्त्वलाई पुनः उजागर गरेको छ।

सम्बन्धित समाचार