ग्यास आयात २३ प्रतिशतभन्दा बढीले बढ्दा पनि बजारमा अभाव, उपभोक्ता अझै सास्तीमा

848 Shares

काठमाडौं । नेपालमा खाना पकाउने एलपी ग्यासको आयात उल्लेख्य रूपमा बढे पनि बजारमा अभाव कायमै रहेको छ। चालु आर्थिक वर्षको पहिलो तीन महिनामा ग्यास आयात २३.३४ प्रतिशतले बढेको तथ्यांक सार्वजनिक भए पनि वितरण प्रणाली प्रभावकारी नहुँदा उपभोक्ताले सहज रूपमा भरिएको सिलिन्डर पाउन सकेका छैनन्।

भन्सार विभागको तथ्यांकअनुसार चालु आर्थिक वर्षको साउनदेखि असोज मध्यसम्ममा २३ अर्ब १८ करोड रुपैयाँ बराबरको एक लाख ७१ हजार ९८४ टन एलपी ग्यास आयात भएको छ। गत आर्थिक वर्षको सोही अवधिको तुलनामा आयात २३.३४ प्रतिशतले बढेको हो।

महिनागत तथ्यांकअनुसार साउनमा ५७ हजार ३३४ टन, भदौमा ५९ हजार ८३३ टन र असोजमा ५४ हजार ८१६ टन ग्यास आयात भएको छ। भदौको तुलनामा असोजमा आयात केही घटे पनि समग्रमा ग्यासको आयात उच्च रहेको देखिन्छ।

तर आयातको परिमाण बढेको तथ्यांकले बजारमा सहज आपूर्ति सुनिश्चित गर्न सकेको छैन। उपभोक्ताले ग्यास डिपोमा पुगेर पनि खाली सिलिन्डर साट्न वा भरिएको सिलिन्डर प्राप्त गर्न कठिनाइ भोग्नुपरेको छ। यसले ग्यासको आयात र बजारमा हुने वास्तविक वितरणबीचको अन्तरलाई उजागर गरेको छ।

अन्तर्राष्ट्रिय आपूर्ति प्रभावित हुँदा थपिएको दबाब

नेपालको एलपी ग्यास आपूर्ति अन्तर्राष्ट्रिय परिस्थितिबाट समेत प्रभावित हुँदै आएको छ। इरानसँग सम्बन्धित तनाव तथा हर्मुज जलमार्गमा उत्पन्न अवरोधले विश्वव्यापी ऊर्जा आपूर्तिमा असर पार्न सक्ने अवस्थाले इन्धन बजारमा दबाब सिर्जना गरेको छ।

अन्तर्राष्ट्रिय आपूर्ति प्रभावित हुँदा त्यसको असर नेपालजस्ता आयातमा निर्भर मुलुकमा पर्न सक्छ। तर बजारमा देखिएको अभावलाई बाह्य कारणले मात्रै व्याख्या गर्न नसकिने अवस्था छ। आयातित ग्यासको ढुवानी, भण्डारण र वितरण प्रभावकारी नहुँदा पनि उपभोक्ताले अभावको सामना गर्नुपर्ने हुन्छ।

सरकारी निर्णय कार्यान्वयनमा प्रश्न

ग्यासको अभाव कम गर्न सरकारले विभिन्न समयमा नीतिगत निर्णय गरे पनि बजारमा अपेक्षित सुधार हुन नसकेको देखिन्छ। गत चैतमा आपूर्ति सहज बनाउने उद्देश्यले आधा भरिएका सिलिन्डर बजारमा पठाउने निर्णय गरिएको थियो। तर उक्त व्यवस्थाले उपभोक्ताको समस्या पूर्ण रूपमा समाधान गर्न नसकेको गुनासो आएको थियो।

त्यसैगरी, असार ३० गतेदेखि नियमित १४.२ किलोग्रामकै सिलिन्डर बजारमा पठाउने निर्णय गरिएको भए पनि वितरण व्यवस्थापन प्रभावकारी नहुँदा अभाव कायमै रहेको छ।

सरकारले आपूर्ति सहज बनाउन निर्णय गर्नु मात्रै पर्याप्त नहुने देखिएको छ। बजारमा ग्यासको वास्तविक माग, आयातको परिमाण, भण्डारण अवस्था र वितरण प्रणालीबीच समन्वय आवश्यक हुन्छ।

वितरण प्रणाली सुधार्नुपर्ने आवश्यकता

आयात बढ्दा पनि उपभोक्ताले सहज रूपमा ग्यास नपाउनु आपूर्ति व्यवस्थापनको प्रभावकारितामाथि प्रश्न उठाउने विषय बनेको छ। बजारमा ग्यासको अभाव कम गर्न आयातको नियमितता कायम राख्नुका साथै वितरण प्रणालीलाई पारदर्शी र व्यवस्थित बनाउनुपर्ने आवश्यकता देखिएको छ।

त्यसका लागि ग्यास उद्योग, ढुवानीकर्ता, विक्रेता र सम्बन्धित सरकारी निकायबीच समन्वय बढाउनुपर्ने हुन्छ। साथै, कुन क्षेत्रमा कति माग छ र कति परिमाणमा ग्यास वितरण भइरहेको छ भन्ने विवरणको प्रभावकारी अनुगमन गर्न सके आपूर्ति व्यवस्थापन सहज बनाउन मद्दत पुग्न सक्छ।

समग्रमा, ग्यास आयात बढ्नु सकारात्मक भए पनि त्यसको लाभ उपभोक्तासम्म पुग्न सकेको छैन। बजारमा नियमित आपूर्ति सुनिश्चित गर्न वितरण प्रणाली सुधार र सरकारी निर्णयको प्रभावकारी कार्यान्वयन आवश्यक देखिएको छ।

सम्बन्धित समाचार