काठमाडौं । चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङको अमेरिका भ्रमणसँगै अमेरिका–चीन सम्बन्ध र विश्व शक्ति सन्तुलनबारे नयाँ बहस सुरु भएको छ। करिब एक दशकअघिको सीको अमेरिका भ्रमणको तुलनामा अहिले चीन आर्थिक, प्राविधिक र रणनीतिक रूपमा फरक अवस्थामा पुगेको विश्लेषण गरिएको छ।
सन् २०१७ मा सी र अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पबीच भेट हुँदा चीन प्रविधि र व्यापारका क्षेत्रमा अमेरिकाको तुलनामा कमजोर अवस्थामा रहेको थियो। त्यसपछि अमेरिका–चीनबीच व्यापार तथा प्रविधिसम्बन्धी तनाव बढ्दै गएको थियो। अहिले भने चीन विश्वको प्रमुख प्रविधि शक्तिका रूपमा अघि बढेको र आफ्नै प्रविधि तथा उत्पादन क्षमतामा उल्लेख्य विस्तार गरेको विश्लेषण गरिएको छ।
विशेषगरी चीनको उच्च प्रविधि, विद्युतीय सवारीसाधन, उत्पादन क्षमता तथा रणनीतिक क्षेत्रमा भएको प्रगतिले उसको वार्ता गर्ने क्षमता बलियो बनाएको विश्लेषकहरूको भनाइ छ। चीनले दुर्लभ खनिजलगायत रणनीतिक स्रोतमा आफ्नो प्रभावलाई समेत अमेरिका–चीन सम्बन्धमा महत्वपूर्ण पक्षका रूपमा प्रयोग गर्दै आएको छ।
यसैबीच अमेरिकासँगको सम्बन्धमा चीनले समानता, पारस्परिक सम्मान र आपसी हितमा आधारित सम्बन्धलाई जोड दिँदै आएको छ। फुदान विश्वविद्यालयका अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध विज्ञ उ सिन्बोले चीन अहिले नौ वर्षअघिको तुलनामा धेरै आत्मविश्वासी रहेको बताएका छन्।
तर चीनको बढ्दो आत्मविश्वाससँगै उसका आर्थिक चुनौतीहरू पनि कायम छन्। सम्पत्ति क्षेत्रमा आएको मन्दी, स्थानीय सरकारको ऋण र घरेलु उपभोगमा कमजोरीजस्ता समस्याले चिनियाँ अर्थतन्त्रमा दबाब सिर्जना गरिरहेका छन्। त्यसैले चीनको शक्ति वृद्धि भए पनि त्यसलाई आर्थिक चुनौतीबाट पूर्ण रूपमा अलग गरेर हेर्न नसकिने विश्लेषण गरिएको छ।
अमेरिका–चीन वार्तामा व्यापार, कृत्रिम बुद्धिमत्ता, प्रविधि, दुर्लभ खनिज, ताइवान तथा विश्वव्यापी रणनीतिक स्थिरताजस्ता विषय प्रमुख बन्ने देखिएको छ। दुवै मुलुकले एकअर्काको क्षमता र प्रभावलाई कम आँकलन नगरी संवाद तथा सहकार्यको बाटो खोज्नुपर्ने विश्लेषकहरूले बताएका छन्।
यसरी सीको अमेरिका भ्रमणलाई पछिल्लो दशकमा चीनको आर्थिक तथा प्राविधिक रूपान्तरण र अमेरिका–चीनबीच बदलिँदो शक्ति सम्बन्धको महत्वपूर्ण उदाहरणका रूपमा हेरिएको छ।