काठमाडौं – पछिल्लो एक वर्षमा वैदेशिक रोजगारीका लागि झण्डै आठ लाख नेपाली श्रम स्वीकृति लिएर विदेशिएका छन्। श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालयअन्तर्गतको वैदेशिक रोजगार विभागको तथ्यांकअनुसार संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई) नेपाली श्रमिकको पहिलो रोजाइ बनेको छ भने युरोपेली मुलुकतर्फ जाने नेपालीको संख्या पनि उल्लेख्य रूपमा बढ्दै गएको छ।
तथ्यांकअनुसार यूएईमा सबैभन्दा धेरै नेपाली श्रमिक रोजगारीका लागि गएका छन्। त्यसपछि कतार, साउदी अरेबिया, कुवेत, मलेसिया र ओमानजस्ता परम्परागत श्रम गन्तव्यहरूमा पनि नेपालीको आकर्षण कायम रहेको छ। पछिल्ला वर्षहरूमा भने क्रोएसिया, रोमानिया, पोल्यान्ड, पोर्चुगल, माल्टा र अन्य युरोपेली देशहरूमा रोजगारीका अवसर बढेसँगै नेपाली श्रमिकको आकर्षण युरोपतर्फ पनि बढ्न थालेको छ।
श्रम विज्ञहरूका अनुसार खाडी मुलुकको तुलनामा तुलनात्मक रूपमा राम्रो तलब, श्रम अधिकारको अवस्था, दीर्घकालीन बसोबासको सम्भावना र परिवारसँग बस्न पाउने अवसरका कारण युरोपेली देशहरू नेपाली युवाको नयाँ रोजाइ बन्दै गएका छन्। यसले नेपाली श्रम बजारको गन्तव्यमा क्रमशः परिवर्तन भइरहेको संकेत गरेको छ।
वैदेशिक रोजगारीबाट आउने विप्रेषण (रेमिट्यान्स) नेपाली अर्थतन्त्रको प्रमुख आधार बनेको छ। विदेशमा रहेका लाखौं नेपालीले पठाउने रेमिट्यान्सले विदेशी मुद्रा सञ्चिति, आयात धान्न र समग्र अर्थतन्त्र चलायमान बनाउन महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्याइरहेको छ। तर दक्ष जनशक्ति पलायन, स्वदेशमै रोजगारी सिर्जनाको चुनौती र युवा जनशक्तिको विदेशमुखी प्रवृत्तिले दीर्घकालीन रूपमा अर्थतन्त्रमा असर पार्न सक्ने चिन्ता पनि बढ्दै गएको छ।
सरकारले सुरक्षित, मर्यादित र व्यवस्थित वैदेशिक रोजगारीलाई प्राथमिकता दिँदै नयाँ श्रम गन्तव्यको खोजी, श्रमिकको सीप विकास तथा श्रम सम्झौता विस्तारका कार्यक्रम अघि बढाइरहेको जनाएको छ। विज्ञहरूले भने विदेश जाने क्रमसँगै स्वदेशमै उत्पादनमूलक रोजगारी सिर्जना गर्न नसके दक्ष जनशक्ति पलायनको समस्या अझ गम्भीर बन्न सक्ने चेतावनी दिएका छन्।