काठमाडौं । संयुक्त राज्य अमेरिका र चीन इरानलाई परमाणु हतियार विकास गर्न नदिने विषयमा सहमत भएका छन् । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र सी चिनफिङबीच बेइजिङमा भएको उच्चस्तरीय भेटवार्ताका क्रममा यस्तो सहमति भएको हो ।
दुई नेताबीच भएको छलफलमा मध्यपूर्वको सुरक्षा अवस्था, इरानको परमाणु कार्यक्रम, ऊर्जा आपूर्ति र होर्मुज जलडमरूमध्यको सुरक्षाबारे गम्भीर संवाद भएको बताइएको छ । वार्ताका क्रममा दुवै देशले इरानसँग परमाणु हतियार हुनु विश्व सुरक्षाका लागि खतरनाक हुने साझा निष्कर्ष निकालेका छन् ।
ह्वाइट हाउसका अनुसार राष्ट्रपति ट्रम्प र सी चिनफिङले इरानको परमाणु कार्यक्रमलाई नियन्त्रणमा राख्न अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले समन्वय गरेर काम गर्नुपर्नेमा जोड दिएका छन् । उनीहरूले तनाव बढाउने गतिविधि रोक्न र कूटनीतिक माध्यमबाट समाधान खोज्नुपर्ने धारणा पनि राखेका छन् ।
छलफलमा विश्व ऊर्जा आपूर्तिका लागि अत्यन्त महत्वपूर्ण मानिने होर्मुज जलडमरूमध्य खुला र सुरक्षित राख्ने विषयमा पनि सहमति भएको बताइएको छ । दुवै नेताले उक्त समुद्री मार्गमा कुनै अवरोध वा सैन्य तनाव सिर्जना हुन नदिनुपर्ने बताएका छन् ।
अमेरिकाले लामो समयदेखि इरानको परमाणु कार्यक्रमप्रति चिन्ता व्यक्त गर्दै आएको छ । पछिल्ला वर्षहरूमा इरानले उच्च स्तरको युरेनियम प्रशोधन गरिरहेको र परमाणु हतियार निर्माण नजिक पुगेको आशंका अमेरिकाले सार्वजनिक गर्दै आएको छ ।
चीनले भने इरानको शान्तिपूर्ण परमाणु ऊर्जा प्रयोग गर्ने अधिकारलाई समर्थन गर्दै आएको भए पनि उसले परमाणु हतियार विकास गर्नु नहुने अडान राख्दै आएको छ । चीनले समस्या समाधानका लागि वार्ता र कूटनीतिक पहललाई प्राथमिकता दिनुपर्ने बताउँदै आएको छ ।
विश्लेषकहरूले अमेरिका र चीनबीचको यो सहमतिलाई महत्वपूर्ण कूटनीतिक घटनाका रूपमा लिएका छन् । पछिल्लो समय व्यापार, प्रविधि र सुरक्षा मामिलामा प्रतिस्पर्धा बढिरहेका बेला इरानको विषयमा दुवै शक्तिशाली देश एउटै धारणा नजिक देखिनुलाई अर्थपूर्ण मानिएको छ ।
यो भेटवार्तालाई मध्यपूर्वको बदलिँदो सुरक्षा अवस्था, विश्व ऊर्जा बजार तथा अन्तर्राष्ट्रिय परमाणु राजनीतिका दृष्टिले निकै महत्वपूर्ण मानिएको छ ।