काठमाडौं । रोजगारी, उच्च शिक्षा र राम्रो भविष्यको खोजीमा विदेश पुगेका नेपालीलाई स्वदेश फर्किन तथा विदेशमै रहेर पनि नेपालको विकासमा योगदान गर्न प्रेरित गर्ने उद्देश्यले सुरु गरिएको ‘नेपाल फर्कौँ महाअभियान’ ले विश्वभर छरिएका नेपालीलाई एउटै सञ्जालमा जोड्न थालेको छ।
सन् २०१८ को अन्त्यतिर औपचारिक रूपमा सुरु गरिएको यस अभियानको उद्देश्य विदेशमा रहेका नेपालीको स्वदेश फर्किने चाहनालाई व्यक्तिगत सोचमा मात्र सीमित नराखी सामूहिक प्रयासमा रूपान्तरण गर्नु हो। अभियानका परिकल्पनाकार राजेन्द्र पंगेनीका अनुसार विदेशमा रहेका धेरै नेपालीले स्वदेश फर्केर आफ्नो ज्ञान, सीप र अनुभव उपयोग गर्ने इच्छा राखे पनि एक्लै फर्किएर केही गर्न कठिन हुने महसुस गरेका थिए। यही अवस्थाले साझा सञ्जाल निर्माणको आवश्यकता जन्माएको हो।
व्यक्तिगत सोचलाई सामूहिक अभियानमा रूपान्तरण
अभियानले सुरुवातदेखि नै तीनवटा विषयलाई प्राथमिकतामा राखेको छ। पहिलो, विदेशमा रहेका नेपालीमा स्वदेश फर्किने वा नेपालसँग जोडिएर काम गर्ने सकारात्मक सोच विकास गर्नु। दोस्रो, नेपाल फर्किन चाहने व्यक्तिलाई आवश्यक सूचना, स्रोत र सहयोग उपलब्ध गराउनु। तेस्रो, विदेशमा रहेर वा स्वदेश फर्किएर नेपालको विकासमा योगदान गर्न चाहने नेपालीबीच सहकार्यको वातावरण बनाउनु।
यसका लागि वेबसाइट तथा सामाजिक सञ्जालमार्फत अभियान विस्तार गरिएको छ। नियमित डिजिटल संवाद र विभिन्न कार्यक्रममार्फत विश्वका फरक–फरक देशमा रहेका नेपालीलाई जोड्ने प्रयास भइरहेको लेखमा उल्लेख छ।
अभियानसँग जोडिएर सुरु भए स्टार्टअप र अनुसन्धानका काम
अभियानमा जोडिएका केही नेपालीले आपसी सहकार्यमा विभिन्न स्टार्टअपसमेत सुरु गरेका छन्। त्यस्तै, अभियानका छलफलमा सहभागी साथीहरू मिलेर नाफा वितरण नगर्ने प्रकृतिको ‘नेक्सस इन्स्टिच्युट अफ रिसर्च एन्ड इनोभेसन (निरी नेपाल)’ स्थापना गरेका छन्। उक्त संस्थामार्फत नेपाललाई आवश्यक क्षेत्रमा अनुसन्धान तथा नवप्रवर्तनका काम अघि बढाइएको लेखमा उल्लेख छ।
अभियानमा अहिले हजारौँ नेपाली जोडिएको र प्रत्येक महिना नयाँ सदस्य थपिने क्रम जारी रहेको पंगेनीले बताएका छन्।
स्वदेश फर्किन चाहनेका लागि नीतिगत वातावरण आवश्यक
विदेशमा वर्षौँसम्म मेहनत गरेर स्थापित जीवन, रोजगारी र अवसर छाडेर नेपाल फर्किने निर्णय सहज नहुने अभियानको निष्कर्ष छ। स्वदेश फर्किएपछि आफ्नो सीप र अनुभव उपयोग गर्ने अवसर, लगानीको वातावरण तथा प्रशासनिक सहजता नहुँदा फर्किएका कतिपय व्यक्ति पुनः विदेश जाने सोचमा पुग्न सक्ने चुनौतीसमेत रहेको लेखमा औँल्याइएको छ।
विदेशमा रहेका नेपालीको ज्ञान, सीप, पुँजी र अनुभवलाई राष्ट्रिय विकासमा उपयोग गर्न राज्यले खुला तथा व्यावहारिक नीति बनाउनुपर्नेमा पंगेनीले जोड दिएका छन्। उनका अनुसार विदेशमा रहेका सबै नेपालीलाई अनिवार्य रूपमा स्वदेश फर्काउनेभन्दा पनि नेपालसँग जोडिने र देशको विकासमा योगदान गर्न सक्ने अवसर सिर्जना गर्नु अभियानको महत्त्वपूर्ण उद्देश्य हो।
स्वदेश फर्किनु केवल बसोबासको स्थान परिवर्तन नभई विदेशमा आर्जन गरेको अनुभव र क्षमतालाई मातृभूमिको विकासमा उपयोग गर्ने अवसर पनि हो। त्यसका लागि अभियानसँगै राज्य र समाजको सक्रिय सहयोग आवश्यक रहेको लेखको निष्कर्ष छ।