काठमाडौं। यस वर्षको दसैंमा काठमाडौं उपत्यकामा खसीको मासुको मूल्य अघिल्लो वर्षको तुलनामा उल्लेख्य रूपमा बढेको छ। गत वर्ष दसैंमा प्रतिकिलो १ हजार ३०० देखि १ हजार ४०० रुपैयाँमा बिक्री भएको खसीको मासुको मूल्य यस वर्ष बढेर १ हजार ७०० देखि १ हजार ८५० रुपैयाँसम्म पुगेको छ। केही उपभोक्ताले तयारी मासु किन्न प्रतिकिलो २ हजार रुपैयाँसम्म खर्च गर्नुपरेको बताएका छन्।
दसैंमा खसीको मासुको माग उच्च हुने भए पनि यस वर्ष आपूर्तिमा कमी, ढुवानी खर्चमा वृद्धि र ग्रामीण क्षेत्रबाट खसीबोका ल्याउन भएको कठिनाइका कारण मूल्य बढेको व्यापारीहरूको भनाइ छ। बाढीपहिरोका कारण सडक तथा नाका प्रभावित हुनु र पश्चिम एसियामा जारी द्वन्द्वले पनि मूल्यवृद्धिमा असर पारेको हुन सक्ने उनीहरूको अनुमान छ।
मासुको मूल्य बढेर उपभोक्ताको भान्सामा प्रत्यक्ष असर परिरहेका बेला किसानले भने आफूहरूले सोचेअनुसारको मूल्य पाउन नसकेको गुनासो गरेका छन्। किसानले बिक्रीका लागि ल्याएका खसीबोका बिक्री भइरहे पनि बजारमा उपभोक्ताले तिर्ने मूल्य र किसानले पाउने मूल्यबीच ठूलो अन्तर देखिएको छ।
काभ्रेबाट खसीबोका बिक्री गर्न आएका किसान बैनसिंह मोक्तानले यस वर्ष खसी बिक्री गर्न समस्या नभए पनि अपेक्षाअनुसारको मूल्य पाउन नसकेको बताए। उनका अनुसार २५० वटा खसी बिक्रीका लागि ल्याइएकामा २१० वटा बिक्री भइसकेका छन् भने ४० वटा बाँकी छन्।
मोक्तानले जिउँदो खसीको तौलअनुसार प्रतिकिलो ७०० देखि ९०० रुपैयाँसम्ममा बिक्री गरिरहेको जानकारी दिए। उनका अनुसार साना खसी एउटा परिवारले खरिद गर्ने गरेका छन् भने ठूला खसी दुईदेखि तीन परिवार मिलेर किन्ने गरेका छन्।
‘मैले यो पालि २५० वटा खसी ल्याएको थिएँ। बिक्री गरिरहेको छु। अब ४० वटा बाँकी छन्। दिउँसो २–३ बजेसम्म सबै बिक्री हुन्छन् होला,’ उनले भने, ‘पोहोरको तुलनामा यस वर्ष खसीको मासुको भाउ महँगो छ। बाढीका कारण नाका बन्द हुनु र पश्चिम एसियाको द्वन्द्वले पनि मूल्य बढेको हुन सक्छ।’
किसानले जिउँदो खसी प्रतिकिलो ७०० देखि ९०० रुपैयाँसम्ममा बिक्री गरिरहेका बेला उपभोक्ताले तयारी मासुका लागि प्रतिकिलो १ हजार ७०० देखि १ हजार ८५० रुपैयाँसम्म तिर्नुपरेको छ। केही उपभोक्ताका अनुसार गुणस्तर, तौल र बिक्रीस्थलअनुसार मूल्य अझै बढ्ने गरेको छ।
मासु उपभोक्ता अमृत तिवारीले यस वर्ष खसीको मासु महँगो भएको बताए। उनका अनुसार जिउँदो खसी प्रतिकिलो ९०० देखि १ हजार रुपैयाँसम्ममा खरिद गर्नुपर्ने अवस्था छ भने तयारी मासुका लागि प्रतिकिलो २ हजार रुपैयाँसम्म तिर्नुपरेको छ।
‘यो वर्ष खसीको मासु अलिकति महँगो छ। यसपटक भारतीय खसी नभित्रिएका कारण पनि मूल्य बढेको हुन सक्छ,’ तिवारीले भने, ‘हामीले जिउँदो खसी प्रतिकिलो ९०० रुपैयाँमा किनिरहेका छौँ। तयारी मासुका लागि २ हजार रुपैयाँसम्म हाल्नुपर्ने अवस्था छ।’
दसैंको दुई साताको अवधिमा काठमाडौं उपत्यकामा मात्रै तीन अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी मूल्यका जिउँदा खसीबोका बिक्री हुने अनुमान गरिएको छ। चाडपर्वमा मासुको माग उच्च हुने भएकाले मूल्यवृद्धिले उपभोक्ताको खर्च बढाएको छ भने किसानले पाउने मूल्य र बजारमा बिक्री हुने तयारी मासुको मूल्यबीचको अन्तरले आपूर्ति तथा वितरण प्रणालीमाथि पनि प्रश्न उठाएको छ।
यस अवस्थामा बजारमा खसीबोकाको आपूर्ति, ढुवानी खर्च, बिक्री मूल्य र किसानले पाउने रकमबीचको अन्तरबारे सम्बन्धित निकायबाट प्रभावकारी अनुगमन आवश्यक देखिन्छ।