नेपाली कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशनको पूर्वसन्ध्यामा पूर्वसभापति शेरबहादुर देउवा नेतृत्वको समूहमा ठूलो फेरबदल देखिएको छ। देउवासँग लामो समय नजिक रहेका करिब ३५–४० जना नेता सभापति गगन थापा नेतृत्वको वर्तमान संस्थापन पक्षमा समाहित भएका छन्।
महालक्ष्मी उपाध्याय ‘डिना’को नेतृत्वमा बालकृष्ण खाण, ज्ञानेन्द्रबहादुर कार्की, सुरेन्द्रराज पाण्डे, किशोरसिंह राठौर, महेन्द्र यादव, इन्द्रबहादुर बानियाँ, जीवनबहादुर शाही, श्याम घिमिरे र मीनबहादुर विश्वकर्मालगायत नेताहरू मूलधारमा फर्किएका हुन्।
यसअघि देउवा पक्षले राखेका आठबुँदे माग सम्बोधन गर्ने सहमति भएपछि उनीहरू थापा नेतृत्वको कार्यसमितिमा समायोजन भएका हुन्। विशेष महाधिवेशनअघि कायम रहेको देउवा नेतृत्वको तत्कालीन केन्द्रीय कार्यसमितिका पदाधिकारी तथा सदस्यलाई वर्तमान केन्द्रीय कार्यसमितिमा समावेश गर्ने निर्णय भइसकेको छ।
नेताहरूको ठूलो समूह मूलधारमा फर्किए पनि देउवाले भने गगन थापा नेतृत्वको विशेष महाधिवेशनबाट बनेको कार्यसमितिलाई वैधानिकता नदिने अडान कायम राखेका छन्। उनले संस्थापन पक्षले गर्न लागेको महाधिवेशनमा सहभागी नहुन आफ्ना समर्थकलाई आह्वान गर्दै आफ्नो पक्षबाट २१–२३ मंसिरमा समानान्तर महाधिवेशन गर्ने तयारी अघि बढाएका छन्।
देउवाको तर्क भने विशेष महाधिवेशनपछि आफ्नो नेतृत्वको १४औँ महाधिवेशनबाट निर्वाचित कार्यसमितिको भूमिका कायम रहेको र पार्टीको नेतृत्व हस्तान्तरण गर्ने अधिकार आफूमा रहेको भन्ने छ।
तर यहीबीच देउवा पक्षका प्रभावशाली नेताहरूको ठूलो समूह अलग भएपछि उनको पक्षमा रहेका नेताहरूको संरचना फेरिएको छ। कान्तिपुरका अनुसार १४औँ महाधिवेशनमा देउवा प्यानलबाट निर्वाचित आठ पदाधिकारीमध्ये अहिले उमाकान्त चौधरी मात्र देउवाको पक्षमा छन्।
बिहीबार बसेको केन्द्रीय कार्यसमितिको बैठकलाई सभापति गगन थापाले आफ्नो नेतृत्वको कार्यसमितिको अन्तिम बैठकका रूपमा प्रस्तुत गरे। ३ असोजदेखि महाधिवेशन प्रक्रिया सुरु हुने भएकाले वर्तमान कार्यसमिति कामचलाउमा परिणत हुने उनले बताए।
त्यही बैठकबाट थापाले पूर्वसभापति देउवालाई १५औँ महाधिवेशनमा सहभागी भएर उद्घाटन गर्न सार्वजनिक रूपमा आग्रह गरे। उनले असोज १६ गतेसम्म देउवालाई महाधिवेशनमा ल्याउने प्रयास जारी राख्ने बताएका छन्।
थापाका अनुसार विशेष महाधिवेशनपछि पार्टीभित्र देखिएको विवाद समाधानका लागि संवाद गरिएको र पूर्णबहादुर खड्काको आठबुँदे तथा शेखर कोइरालाको पाँचबुँदे मागलाई सम्बोधन गरिएको छ।
देउवा पक्षका तत्कालीन कार्यवाहक सभापति पूर्णबहादुर खड्का भने पार्टीलाई औपचारिक रूपमा दुई धारमा जान नदिन प्रयासरत देखिएका छन्। उनले महाधिवेशनको कार्यतालिका केही समय सारेर देउवासँग तत्काल संवाद गर्न थापालाई आग्रह गरेका छन्।
खड्काले दुईवटा अलग–अलग महाधिवेशन भए पार्टी विभाजनको जोखिम बढ्ने बताएका छन्। यद्यपि उनका निकट नेताहरूले भने आठबुँदे माग सम्बोधन भएपछि संस्थापन पक्षको महाधिवेशनमा सहभागी हुने निर्णय गरिसकेका छन्।
कांग्रेसभित्रको अर्को धारका नेता शेखर कोइरालाले भने आफू कुनै पनि पक्षको महाधिवेशनमा सहभागी नहुने र तटस्थ बस्ने निर्णय गरेका छन्। तर उनको समूहका केही प्रभावशाली नेता भने थापा नेतृत्वको महाधिवेशन प्रक्रियामा सहभागी हुने मनस्थितिमा पुगेका छन्।
यसरी हेर्दा यो साता कांग्रेसमा मुख्यतः देउवा पक्षका नेताहरूको ठूलो समूह थापा नेतृत्वको संरचनामा समाहित हुनु, देउवाले समानान्तर महाधिवेशनको तयारी अघि बढाउनु, खड्काले एकताका लागि दबाब दिनु र थापाले देउवालाई नै महाधिवेशनमा निम्तो दिनु मुख्य घटनाका रूपमा देखिएका छन्।
कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशनका लागि ३–४ असोजमा वडा अधिवेशन, त्यसपछि स्थानीय तथा क्षेत्रीय तहका अधिवेशन हुँदै १६–१९ असोजमा काठमाडौंको खुलामञ्चमा केन्द्रीय महाधिवेशन गर्ने कार्यतालिका छ।