काठमाडौं । नेपालको राष्ट्रिय अर्थतन्त्रमा बाह्य दबाब बढ्दै गएको देखिएको छ । आयातमुखी संरचना र बाह्य क्षेत्रका असन्तुलनका कारण अर्थतन्त्रमा दबाब परिरहेको अर्थविद्हरूले बताएका छन् ।
यसैबीच, विदेशी विनिमय सञ्चिति हालको अवस्थामा करिब साढे १८ महिनासम्मको वस्तु तथा सेवा आयात धान्न सक्ने स्तरमा रहेको तथ्य सार्वजनिक भएको छ । नेपाल राष्ट्र बैंकका पछिल्ला तथ्याङ्कअनुसार सञ्चित विदेशी मुद्रा अपेक्षाकृत स्थिर रहे पनि दीर्घकालीन रूपमा आयात निर्भरता र रेमिट्यान्समा आधारित अर्थतन्त्र चुनौतीपूर्ण बन्दै गएको देखिन्छ ।
अर्थतन्त्रमा देखिएको बाह्य दबाब मुख्यतः व्यापार घाटा, आयात वृद्धि, तथा वैश्विक आर्थिक उतारचढावका कारण थपिएको विश्लेषण गरिएको छ । विशेषगरी पेट्रोलियम पदार्थ, उपभोग्य वस्तु तथा औद्योगिक कच्चा पदार्थको आयातले विदेशी मुद्रामा चाप बढाएको बताइन्छ ।
यद्यपि, रेमिट्यान्स आप्रवाहमा निरन्तर वृद्धि र पर्यटन क्षेत्रको सुधारका कारण विदेशी विनिमय सञ्चिति स्थिर राख्न केही सहयोग पुगेको छ । तर अर्थशास्त्रीहरूले दीर्घकालीन रूपमा उत्पादन वृद्धि, निर्यात विस्तार र आयात प्रतिस्थापन नीतिमा जोड दिनुपर्ने सुझाव दिएका छन् ।
सरकार तथा सम्बन्धित निकायहरूले बाह्य क्षेत्र सन्तुलन कायम गर्न विभिन्न नीति तथा कार्यक्रम अघि सारे पनि संरचनात्मक सुधार बिना दीर्घकालीन समाधान सम्भव नहुने विश्लेषण गरिएको छ ।